ATATÜRK’ÜN KİTAP TUTKUSU
“Bizim çocukluğumuz fakirlikle geçti. Elime üç, beş kuruş para geçince bunun muhakkak yarısını kitaba verirdim. O zamanda böyle okurdum. Eğer aksini yapsaydım ben Atatürk olamazdım. Türkiye’yi bu hale getiremezdim…”
Bu ifadelerin sahibi olan devletimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, vefatının 86. yılında en derin sevgi ve saygı hisleriyle andığımız bu günlerde, O’nu, hayatı boyunca tutku ile bağlandığı kitapları ile hatırlamak istedik.
“Kitap Tutkusu”, O’nun ülkesine bağımsızlığı kazandıran bir lider, “Muasır Medeniyetler” seviyesini hedefleyen devrimlerin planlayıcısı olarak halkına yol gösteren bir önder olmasını sağlamıştı.
Atatürk’ün kendi özel kitaplığındaki kitaplarının sayısı 4.289’du. Ayrıca bibliyografik bir çalışma yapıldığında bu sayı 10.000’i buluyordu. Batı dillerinden Fransızca ve Almanca bilen Atatürk, yurt dışından sürekli kitap siparişleri veren bir liderdi.
Kitaplara tutkuyla bağlı olan Atatürk, ilk kitabını yayınladığında 27 yaşındaydı. Türk tarihinin altın sayfalarında yer alan Çanakkale Cephesi’ni, bizzat o cephenin “Anafartalar Kahramanı” olarak kaleme aldığı “Arıburnu Muharebeleri Raporu” ve “Anafartalar Muharebatı’na Ait Tarihçe” isimli iki kitabıyla bizlere aktardı. Çanakkale’den sonra görev yaptığı Doğu cephesinde yaşadıklarını “Hatıra Defteri” ile paylaştı. 1918’de tedavi görmek için gittiği Karlsbad’ta, “Karlsbad Hatıraları”nda siyasi, askeri ve sosyal meseleler ile ilgili fikirlerini açıkladı.“Ben askerliğin her şeyden ziyade sanatkârlığını severim” diyen Mustafa Kemal Atatürk’ün askerlik ile ilgili eserleri şunlardı: “Takımın Muharebe Talimi” - 1908, “Cumalı Ordugâhı” - 1909, “Tâbiye Tatbikat Seyahati” - 1911, “Bölüğün Muharebe Talimi” - 1912, “Tâbiye Meselesinin Halli ve Emirlerin Suret-i Tahririne Dair Nesayih” - 1916 ve “Zabit ve Kumandan ile Hasbihal” – 1918.
“Ulus adına devleti yönetmeye yetkili kılınanlar, gerektiğinde ulusa hesap vermek zorunda olduklarını bilmelidirler…” sözlerinin sahibi olarak, tarih önünde milletine hesap vermek adına, Türk İstiklal Savaşı ile Cumhuriyet Türkiye’sinin kuruluş sürecinde yaşananları kalem aldığı “Nutuk” isimli eserini 1927’de yayınladı.
Gazi, içinde bulunduğu Dünya’nın demokrasiye son derece uzak olduğu bir dönemde, yazımını üstlendiği ve 1931’den itibaren okullarda ders kitabı olarak okutulan “Medeni Bilgiler” kitabında “Demokrasi prensibinin, en asri ve mantıki tatbikini temin eden hükümet şekli Cumhuriyet’tir… Artık bugün, Demokrasi fikri daima yükselen bir denizi andırmaktadır… Demokrasi fikrîdir; bir kafa meselesidir. Herhâlde bir mide meselesi değildir” ifadeleriyle Cumhuriyet Türkiye’sinin yurttaşlarına demokrasi düşüncesini aşıladı.
Türkçenin kurallarına uygun ve anlaşılır kavramların yer aldığı “Geometri” kitabını 1937 yılında kaleme alan Mustafa Kemal Atatürk, bu eseri yazmaktaki amacını şu ifadeleriyle ortaya koymuştu:
“Öyle istiyorum ki, Türk dili bilim yöntemleriyle kurallarını ortaya koysun ve her dalda yazı yazanlar bütün terimleriyle çoğunluğun anlayabileceği güzel, ahenkli dilimizi kullansınlar.”
![]() |